Studying the Spheromak Rotation in Data-constrained Coronal Mass Ejection Modeling with EUHFORIA and Assessing Its Effect on the $B_z$ Prediction (Ranadeep Sarkar et al. 2024)
๐ 1. Spheromak ํ์ ๊ณผ $B_z$ ์์ธก - ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฐ๊ฒฝ
์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก(Space Weather Forecasting)์์ CME์ ์๊ธฐ์ฅ ๋ณํ๋ฅผ ์ดํดํ๋ ๊ฒ์ ๋งค์ฐ ์ค์ํ ๋ฌธ์ ์ ๋๋ค. ํนํ, ์คํ๋ก๋ง(Spheromak) ๋ชจ๋ธ์ด ์ด๋ํ๋ฉด์ ํ์ ํ๋ ๋ฌธ์ ๋ $B_z$ ์์ธก์ ๋ถํ์ค์ฑ์ ์ฆ๊ฐ์ํฌ ์ ์์ต๋๋ค.
CME ์๊ธฐ์ฅ์ ์ค์์ฑ, ์คํ๋ก๋ง ๋ชจ๋ธ์ ํ์์ฑ, ํธํ ๋ถ์์ ์ฑ(Tilting Instability)์ ๋ฌผ๋ฆฌ์ ์๋ฆฌ๋ฅผ ์ค๋ช ํฉ๋๋ค.
๐ 1.1 ์ฝ๋ก๋ ์ง๋ ๋ฐฉ์ถ(CME)์ด๋?
์ฝ๋ก๋ ์ง๋ ๋ฐฉ์ถ(Coronal Mass Ejections, CME)์ ํ์์์ ๋๋์ ํ๋ผ์ค๋ง์ ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ฐฉ์ถ๋๋ ํ์์ ๋๋ค. CME๋ ํ์ํ๊ณผ ํจ๊ป ์ด๋ํ๋ฉฐ, ์ง๊ตฌ ์๊ธฐ๊ถ๊ณผ ์ํธ์์ฉํ ๊ฒฝ์ฐ ๊ฐํ ์ง์๊ธฐ ํญํ(Geomagnetic Storms)์ ์ ๋ฐํ ์ ์์ต๋๋ค.
๐น CME๊ฐ ์ง๊ตฌ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ
- ๊ฐํ ์๊ธฐ ํญํ ๋ฐ์ โ ์ ๋ ฅ๋ง ์ฅ์ ๊ฐ๋ฅ (1989๋ ์บ๋๋ค ์ ์ ์ฌํ)
- GPS ๋ฐ ํต์ ์ฅ์ โ ์์ฑ ์์คํ ์ค๋ฅ, ํญ๊ณต๊ธฐ ์ดํญ ๋ฌธ์
- ๊ฐ๋ ฅํ ์ค๋ก๋ผ(Aurora) ํ์ โ ์ค์๋์์๋ ๊ด์ธก ๊ฐ๋ฅ
๐น $B_z$(๋จ๋ถ ์๊ธฐ์ฅ ์ฑ๋ถ)์ ์ค์์ฑ
$B_z$ ๋ฐฉํฅ | ์ง๊ตฌ ์๊ธฐ๊ถ ์ํฅ |
---|---|
$B_z$ < 0 (๋จํฅ ์๊ธฐ์ฅ) | ๊ฐํ ์๊ธฐ ํญํ ๋ฐ์ ๊ฐ๋ฅ์ฑ ์ฆ๊ฐ |
$B_z$ > 0 (๋ถํฅ ์๊ธฐ์ฅ) | ์๊ธฐ ํญํ ์ํฅ ์ ์ |
๐ ์ฆ, $B_z$๋ฅผ ์ ํํ ์์ธกํ์ง ๋ชปํ๋ฉด ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ์ฑ์ด ๋ฎ์์ง ์ ์์.
ํ์ง๋ง, CME์ ์๊ธฐ์ฅ์ด ์ด๋ํ๋ฉด์ ๋ณํ๋๊ธฐ ๋๋ฌธ์ $B_z$ ์์ธก์ด ์ด๋ ต์ต๋๋ค.
๐ 1.2 CME ์๊ธฐ์ฅ ์์ธก์ ์ํ ๋ชจ๋ธ๋ง ์ ๊ทผ๋ฒ
๐น ์ ์ญ ํ์๊ถ MHD ๋ชจ๋ธ (Global Heliospheric MHD Models)
์คํ๋ก๋ง ๋ชจ๋ธ์ CME ๋ด๋ถ ์๊ธฐ ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ๋จ์ํํ๋ ๋ฐ ์ ๋ฆฌํ์ฌ, ์ ์ญ MHD ๋ชจ๋ธ(EUHFORIA ๋ฑ)์์ CME ์์ธก์ ์ํด ์์ฃผ ์ฌ์ฉ๋ฉ๋๋ค. ํนํ, ์คํ๋ก๋ง์ ์ธ๋ถ ์๊ธฐ์ฅ์ด ์์ด๋ ์๊ธฐ์ ํํ์ ์ ์งํ ์ ์์ด, ํ๋ญ์ค ๋กํ ๋ชจ๋ธ๊ณผ ๋ฌ๋ฆฌ ๋ ๋ฆฝ์ ์ผ๋ก ํ์ฑ๊ฐ ๊ณต๊ฐ์์ ์ ํ๋๋ ์๊ธฐ ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ํํํ๋ ๋ฐ ์ ์ฉํฉ๋๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์ด๋ฌํ ๋ ๋ฆฝ์ฑ ๋๋ฌธ์ ์ด๋ ์ค ํธํ ๋ถ์์ ์ฑ์ด ๋ฐ์ํ์ฌ ์๊ธฐ์ฅ์ด ํ์ ํ ์ ์์ต๋๋ค.
๐ 1.3 ํธํ ๋ถ์์ ์ฑ์ด๋? (Tilting Instability)
์คํ๋ก๋ง์ด ํ์์์ ๋ฐฉ์ถ๋ ํ ์ด๋ํ๋ ๋์ ์๊ธฐ์ถ์ด ํ์ ํ ์ ์์์ด ๊ด์ธก๋์์ต๋๋ค.
์ด๋ฌํ ํ์์ ํธํ
๋ถ์์ ์ฑ(Tilting Instability)์ด๋ผ๊ณ ํฉ๋๋ค.
๐น ํธํ ๋ถ์์ ์ฑ์ด ๋ฐ์ํ๋ ์ฃผ์ ์์ธ
1๏ธโฃ ์๊ธฐ ๋ชจ๋ฉํธ(Magnetic Moment)์ ์ธ๋ถ ์๊ธฐ์ฅ(Ambient Magnetic Field) ๊ฐ์ ์ํธ์์ฉ
2๏ธโฃ ๋ก๋ ์ธ ํ(Lorentz Force, $\mathbf{J} \times \mathbf{B}$)์ ์ํ ์๊ธฐ์ ์๋ ฅ ๋ถ๊ท ํ
3๏ธโฃ ํ์ํ๊ณผ์ ์ ์ฒด ์ญํ์ ์ํธ์์ฉ (MHD ๋น์ ํ ํจ๊ณผ ํฌํจ)
๐ 1.4 ์ํ์ ์ผ๋ก ํํ๋ ํธํ ๋ถ์์ ์ฑ
์คํ๋ก๋ง ๋ด๋ถ์ ์๊ธฐ์ฅ์ ์๊ธฐ ๋ฒกํฐ ํผํ ์ (Magnetic Vector Potential, $\mathbf{A}$)์ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์ ์๋ฉ๋๋ค.
\[\mathbf{B} = \nabla \times \mathbf{A}\]๋ํ, ์คํ๋ก๋ง์ ์๊ธฐ ๋ชจ๋ฉํธ(magnetic moment, $\mathbf{m}$)์ ๊ฐ์ง๋ฉฐ,
์ธ๋ถ ์๊ธฐ์ฅ $\mathbf{B}_{\text{ext}}$๊ณผ ์ํธ์์ฉํ์ฌ ํ ํฌ $\mathbf{\tau}$๊ฐ ๋ฐ์ํฉ๋๋ค.
์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด๋์ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ด ํํํ ์ ์์ต๋๋ค.
\[I \frac{d\omega}{dt} = \tau\]- $ I $ = ์คํ๋ก๋ง์ ๊ด์ฑ ๋ชจ๋ฉํธ(moment of inertia)
- $ \omega $ = CME์ ๊ฐ์๋(angular velocity)
- $ \tau $ = ์๊ธฐ ํ ํฌ(magnetic torque)
๐ ์ฆ, ์คํ๋ก๋ง์ด ์ด๋ํ๋ฉด์ ํ์ ํ๋ฉด, 1AU์์ ์ธก์ ๋ $B_z$ ๊ฐ์ด ์ด๊ธฐ ๋ชจ๋ธ๊ณผ ๋ค๋ฅผ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ํผ!
โก๏ธ $B_z$ ์์ธก์ ์ ํ์ฑ์ ๋์ด๊ธฐ ์ํด, ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ ์ ๋์ ์ผ๋ก ๋ถ์ํด์ผ ํจ.
๐ 1.5 ์ฐ๊ตฌ ์ง๋ฌธ ์ ๋ฆฌ
1๏ธโฃ ์คํ๋ก๋ง์ ์ ์ญ MHD ๋ชจ๋ธ์์ ์ด๋ป๊ฒ ์งํํ๊ณ ํ์ ํ๋๊ฐ?
2๏ธโฃ ํ์์์ ์ด๋ ๊ฑฐ๋ฆฌ๊น์ง ์ฃผ๋ณ ์๊ธฐ์ฅ์ด ์คํ๋ก๋ง ํ์ ์ ์ค์ํ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋๊ฐ?
3๏ธโฃ ์คํ๋ก๋ง์ ๋ฐ๋(Density)๊ฐ ํ์๊ถ(heliosphere)์์์ ์งํ์ ์ค์ํ ์ญํ ์ ํ๋๊ฐ?
4๏ธโฃ ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด 1AU(์ง๊ตฌ ๊ฑฐ๋ฆฌ)์์ $B_z$ ์์ธก์ ์ด๋ค ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋๊ฐ?
๐ 2. Spheromak ํ์ ๊ณผ $B_z$ ์์ธก - ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ
์ด๋ฒ ์น์ ์์๋ ๋ ผ๋ฌธ์์ ์ฌ์ฉ๋ ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ์ ๊น์ด ์๊ฒ ๋ถ์ํฉ๋๋ค.
์ฐ๊ตฌํ์ 2013๋ 4์ 11์ผ ๋ฐ์ํ CME(์ฝ๋ก๋ ์ง๋ ๋ฐฉ์ถ) ์ฌ๊ฑด์ ๋ถ์ํ๊ณ , EUHFORIA ๋ชจ๋ธ์ ํ์ฉํ์ฌ ํ์์์ ์ง๊ตฌ๊น์ง์ ์คํ๋ก๋ง ์งํ๋ฅผ ์๋ฎฌ๋ ์ด์ ํ์์ต๋๋ค.
๋ฐฐ๊ฒฝ ํ์ํ ๋ชจ๋ธ๋ง, ์คํ๋ก๋ง ์ฝ์ ๊ณผ์ , ์คํ ๋ณ์ ์ค์ ๋ฐ ์๋ฎฌ๋ ์ด์ ์คํ ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋ ผ๋ฌธ์ ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ๊ณผ ์ผ์นํ๋๋ก ์์ธํ ์ค๋ช ํฉ๋๋ค.
๐ 2.1 ์ฐ๊ตฌ ๊ฐ์: ์ด๋ป๊ฒ ์คํ์ ์งํํ๋๊ฐ?
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ 2013๋
4์ 11์ผ ๋ฐ์ํ CME ์ฌ๊ฑด์ ๋ถ์ํ๊ณ ,
ํ์์์ ์ง๊ตฌ(1AU)๊น์ง์ CME ์ ํ๋ฅผ ์ ์ญ MHD ๋ชจ๋ธ์ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
ํ์์ต๋๋ค.
์ฌ์ฉ๋ ๋ชจ๋ธ:
- EUHFORIA (European Heliospheric Forecasting Information Asset) ๋ชจ๋ธ
- ํ์๊ถ(heliosphere)์์์ CME ์ ํ ๋ฐ ์๊ธฐ์ฅ ๋ณํ๋ฅผ ์์ธกํ๋ ์ ์ญ MHD ๋ชจ๋ธ
์ฃผ์ ์ฐ๊ตฌ ๋จ๊ณ:
1๏ธโฃ ํ์ํ ๋ฐฐ๊ฒฝ ๋ชจ๋ธ๋ง: CME ๋ฐ์ ์ ํ์ํ ํ๊ฒฝ์ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
2๏ธโฃ ์คํ๋ก๋ง ์ฝ์
๋ฐ ์ด๊ธฐ ์กฐ๊ฑด ์ค์ : CME๋ฅผ ์คํ๋ก๋ง(Spheromak) ๋ชจ๋ธ๋ก ํํํ์ฌ ํ์๊ถ MHD ๋ชจ๋ธ์ ์ฝ์
3๏ธโฃ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
์คํ: ์๋ก ๋ค๋ฅธ ๋ฐ๋๋ฅผ ๊ฐ์ง ์คํ๋ก๋ง์ ์ฌ์ฉํ์ฌ ๋ค์ค ์คํ ์ํ
4๏ธโฃ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ถ์: ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ๊ณผ ์๊ธฐ์ฅ ๋ณํ, $B_z$ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ๋ ํ๊ฐ
๐ 2.2 ๋ฐฐ๊ฒฝ ํ์ํ ๋ชจ๋ธ๋ง (Background Solar Wind Model)
์คํ๋ก๋ง์ ์ฝ์
ํ๊ธฐ ์ ์,
CME ๋ฐ์ ๋น์์ ํ์ํ ํ๊ฒฝ์ ์ฌํํ๊ธฐ ์ํด EUHFORIA ๋ชจ๋ธ์ ์ฌ์ฉํ์ฌ ํ์ํ์ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
ํ์์ต๋๋ค.
โ ๋ชจ๋ธ๋ง ๊ณผ์ :
- ์ด๊ธฐ ์
๋ ฅ ๋ฐ์ดํฐ:
- 2013๋ 4์ 10์ผ 17:04 UT ๊ธฐ์ค GONG(Ground-Based Global Oscillation Network Group) ์ข ํฉ ์๊ธฐ์ฅ ์ง๋(Synoptic Magnetogram)๋ฅผ ์ด๊ธฐ ์ ๋ ฅ๊ฐ์ผ๋ก ์ค์
- ์ด ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํ์ฉํ์ฌ ํ์ ์ฝ๋ก๋ ์๊ธฐ์ฅ์ 0.1AU๊น์ง ํ์ฅ
- ํ์๊ถ MHD ๋ชจ๋ธ ๋ด๋ถ ๊ฒฝ๊ณ ์กฐ๊ฑด ์ค์ (0.1AU):
- ํฌํ ์ ํ๋ ์์ค ์ํผ์ค(PFSS) ๋ฐ ์ํผ ์ ๋ฅ ์ํธ(Schatten Current Sheet) ๋ฐฉ๋ฒ์ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์๊ธฐ์ฅ ์ธ์ฝ ์ํ
- ๊ฒฝํ์ ๊ณต์(empirical formulations)์ ์ ์ฉํ์ฌ ํ์ํ ์๋, ๋ฐ๋, ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ์ ์ค์
- ํ์ ์์ ๋ณด์ :
- ํ์ํ ๋งต์ ๊ธฐ๋ณธ์ ์ผ๋ก $\psi = 10^\circ$ ํ์ ํ์ฌ ํ์ ์์ ํจ๊ณผ ๋ฐ์
- ์ฌ๋ฌ ๊ฐ์ ์๋ฎฌ๋ ์ด์ ์ ์ํํ๋ฉฐ $\psi$ ๊ฐ์ ์ต์ ํ(์ต์ ๊ฐ: $\psi = 17^\circ$)
- ์ ์ ์ํ(steady-state) ํ์ํ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
์คํ:
- ์์ ์ค์ ์ ๋ฐํ์ผ๋ก 14์ผ ๋์ MHD ์๋ฎฌ๋ ์ด์ ์ ์คํํ์ฌ ํ์ํ์ ์์ ํ
- ์ต์ ํ๋ ํ์ํ ํ๊ฒฝ์ ๋ชจ๋ ํ์ ์คํ์ ์ด๊ธฐ ์กฐ๊ฑด์ผ๋ก ์ฌ์ฉ
๐ 2.3 ์คํ๋ก๋ง ์ฝ์ ๋ฐ ์ด๊ธฐ ์กฐ๊ฑด ์ค์
์คํ๋ก๋ง์ CME์ ์๊ธฐ ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ๋จ์ํํ์ฌ ํํํ๋ ๋ชจ๋ธ์ด๋ฉฐ,
0.1AU์์ ํ์ํ ํ๊ฒฝ์ ์ฝ์
๋์์ต๋๋ค.
๐น 2.3.1 ์คํ๋ก๋ง์ ๊ธฐํํ์ ์ค์ (Geometric Properties)
โ ์ด๊ธฐ ๊ธฐ์ธ๊ธฐ(tilt angle, $\tau$) ์ค์
- Sarkar et al. (2020) ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐ๋ผ,
CME์ ์๊ธฐ ์ถ ๋ฐฉํฅ์ด ํ์ ์ ๋๋ก๋ถํฐ 70ยฐ ๊ธฐ์ธ์ด์ ธ ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๊ด์ธก๋จ - ์ด ๋ฐฉํฅ์ ์คํ๋ก๋ง์ ๋์นญ ์ถ์ ๋ง์ถฐ ๋ณํํ์ฌ
์ต์ข ์ฝ์ ๊ธฐ์ธ๊ธฐ $\tau = -70^\circ$ ์ค์
โ ๋ฐ์ง๋ฆ(Radius) ์ค์
- ํ๋ญ์ค ๋กํ(Flux Rope) ๋ชจ๋ธ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก,
0.1AU์์ CME ๋ฐ์ง๋ฆ์ 7.2 ํ์ ๋ฐ๊ฒฝ($R_S$)์ผ๋ก ์ค์
๐น 2.3.2 ์คํ๋ก๋ง์ ์ด๋ํ์ ์ค์ (Kinematic Properties)
โ ์๋(Speed) ์ค์
- GCS ๋ชจ๋ธ(Thernisien et al. 2009) ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ,
CME์ 3D ์๋๋ 930 km/s๋ก ๊ณ์ฐ๋จ - ์ด์ ๋ฐ๋ผ, ์คํ๋ก๋ง์ ์ด๊ธฐ ์๋(์ ํ ์๋) $V = 400 km/s$๋ก ์ค์
โ ์ ํ ๋ฐฉํฅ ์ค์
- ํ์-์ง๊ตฌ ์ (Sun-Earth Line)์ ๋ฐ๋ผ ์ด๋ํ๋๋ก ์ค์ ($\theta = 0^\circ, \phi = 0^\circ$)
๐น 2.3.3 ์คํ๋ก๋ง์ ์๊ธฐ์ ์ค์ (Magnetic Properties)
โ ํฌ๋ฆฌ์ํฐ(Helicity) ๋ฐ ์๊ธฐ ํ๋ญ์ค ์ค์
- CME๋ ์ขํ์ ์๊ธฐ ์์ฉ๋์ด(Left-handed Chirality)๋ฅผ ๊ฐ์ง
- ํฌ๋ฆฌ์ํฐ($H = -1$) ์ค์
- ์๊ธฐ ํ๋ญ์ค($\Phi_B = 2.4 \times 10^{13}$ Wb) ์ค์
๐ 2.4 ์๋ฎฌ๋ ์ด์ ์คํ ๋ฐ ์คํ ๋ณ์ ์ค์
์ด 7๊ฐ์ ์คํ์ ์ํํ์ฌ, ์คํ๋ก๋ง์ ๋ฐ๋๊ฐ ํ์ ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ๋ถ์
์คํ ์กฐ๊ฑด | ์คํ๋ก๋ง ๋ฐ๋ (kg/mยณ) |
---|---|
Run1 (๊ธฐ๋ณธ ๋ฐ๋) | $1.0 \times 10^{-18}$ |
Run2 | $2.0 \times 10^{-18}$ |
Run3 | $4.0 \times 10^{-18}$ |
Run4 | $6.0 \times 10^{-18}$ |
Run5 | $8.0 \times 10^{-18}$ |
Run6 (์ค๊ฐ ๋ฐ๋) | $1.0 \times 10^{-17}$ |
Run7 (๊ณ ๋ฐ๋) | $5.0 \times 10^{-17}$ |
๐ 3. Spheromak ํ์ ๊ณผ $B_z$ ์์ธก - ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ
์ด๋ฒ ์น์ ์์๋ ์คํ๋ก๋ง(Spheromak) ํ์ ๊ณผ ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ๋ ๋ณํ, $B_z$ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ๋์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ถ์ํฉ๋๋ค.
์คํ๋ก๋ง์ ๋ฐ๋๊ฐ ์ฆ๊ฐํ๋ฉด ํ์ ์ด ์ค์ด๋ค๋ฉฐ, 1AU์์์ ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ๋์ $B_z$ ์์ธก์ ์ค์ํ ์ํฅ์ ๋ฏธ์นฉ๋๋ค.
๐ 3.1 ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ๋ถ์ (Spheromak Rotation Analysis)
๐น 3.1.1 ์คํ๋ก๋ง์ ํ์์์ ๋ฉ์ด์ง๋ฉด์ ํ์ ํ๋ค
- ์คํ๋ก๋ง์ ํ์์์ ๋ฉ์ด์ง์๋ก ์๊ณ ๋ฐฉํฅ(clockwise)์ผ๋ก ์ฝ 90ยฐ ํ์
- 0.3AU ์ด์ ์์ ๊ฐ์ฅ ํฐ ํ์ ์ด ๋ฐ์ํ๋ฉฐ, ์ดํ ํ์ ์๋๊ฐ ๊ฐ์
โ ์๊ธฐ์ฅ ํ์ ๊ณผ ํ ํฌ(Torque) ๊ด๊ณ
์คํ๋ก๋ง์ ์๊ธฐ ๋ชจ๋ฉํธ $\mathbf{m}$์ ๊ฐ์ง๋ฉฐ, ์ธ๋ถ ์๊ธฐ์ฅ $\mathbf{B}_{\text{ext}}$๊ณผ ์ํธ์์ฉํ์ฌ ํ ํฌ $\mathbf{\tau}$๋ฅผ ์์ฑํฉ๋๋ค.
\[\mathbf{\tau} = \mathbf{m} \times \mathbf{B}_{\text{ext}}\]์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด๋์ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ด ํํํ ์ ์์ต๋๋ค.
\[I \frac{d\omega}{dt} = \tau\]- $ I $ = ์คํ๋ก๋ง์ ๊ด์ฑ ๋ชจ๋ฉํธ(moment of inertia)
- $ \omega $ = CME์ ๊ฐ์๋(angular velocity)
- $ \tau $ = ์๊ธฐ ํ ํฌ(magnetic torque)
๐ ์ฆ, ์ธ๋ถ ์๊ธฐ์ฅ์ด ๊ฐํ ์๋ก ์คํ๋ก๋ง์ ๋ ๋น ๋ฅด๊ฒ ํ์ ํ๋ฉฐ,
ํ์์์ ๊ฐ๊น์ด ๊ณณ(0.3AU ์ด์ )์์ ๊ฐ์ฅ ๊ฐํ ํ์ ์ด ๋ฐ์ํ๋ค.
๐ 3.2 ์คํ๋ก๋ง์ ๋ฐ๋ ๋ณํ๊ฐ ํ์ ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ
์คํ ์กฐ๊ฑด | ์คํ๋ก๋ง ๋ฐ๋ (kg/mยณ) | ํ์ ๊ฐ๋ ($^\circ$) |
---|---|---|
Run1 (๊ธฐ๋ณธ ๋ฐ๋) | $1.0 \times 10^{-18}$ | ์ฝ 90$^\circ$ |
Run2 | $2.0 \times 10^{-18}$ | ์ฝ 80$^\circ$ |
Run3 | $4.0 \times 10^{-18}$ | ์ฝ 70$^\circ$ |
Run4 | $6.0 \times 10^{-18}$ | ์ฝ 60$^\circ$ |
Run5 | $8.0 \times 10^{-18}$ | ์ฝ 50$^\circ$ |
Run6 (์ค๊ฐ ๋ฐ๋) | $1.0 \times 10^{-17}$ | ์ฝ 35$^\circ$ |
Run7 (๊ณ ๋ฐ๋) | $5.0 \times 10^{-17}$ | ์ฝ 20$^\circ$ |
๐น ๋ฐ๋๊ฐ ๋์์๋ก ํ์ ์ด ์ค์ด๋๋ ์ด์
- ์คํ๋ก๋ง์ ๋ฐ๋๊ฐ ์ฆ๊ฐํ๋ฉด, ์ง๋์ด ์ฆ๊ฐํ์ฌ ๊ด์ฑ ๋ชจ๋ฉํธ($ I $)๊ฐ ์ปค์ง
- ๊ด์ฑ ๋ชจ๋ฉํธ๊ฐ ํฌ๋ฉด ํ์ ์๋ ๋ณํ์จ($ d\omega/dt $)์ด ๊ฐ์
- ๊ฒฐ๊ณผ์ ์ผ๋ก, ๋ฐ๋๊ฐ ๋์์๋ก ์คํ๋ก๋ง์ด ๋ ํ์ ํจ
๐ 3.3 ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ๋ ๋ณํ ๋ถ์ (Magnetic Field Strength at 1AU)
์คํ๋ก๋ง์ ์ด๋ํ๋ฉด์ ํฝ์ฐฝ(expansion)ํ์ง๋ง, ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ์คํ๋ก๋ง์ ์์๊ณผ ๋ฌ๋ฆฌ ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ๋๊ฐ ๊ฐ์ํ์ง ์๊ณ ์ ์ง๋๊ฑฐ๋ ์ฆ๊ฐํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์.
๐น 3.3.1 ์์๊ณผ ๋ค๋ฅธ ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ๋ ๋ณํ
- ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก, ์คํ๋ก๋ง์ด ํฝ์ฐฝํ๋ฉด ๋ด๋ถ ์๊ธฐ์ฅ์ด ์ฝํด์ง ๊ฒ์ผ๋ก ์์๋จ
- ํ์ง๋ง, ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ์์๋ ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ์คํ๋ก๋ง์ด ์คํ๋ ค ๋ ๊ฐํ ์๊ธฐ์ฅ์ ์ ์ง
โ ๋ด๋ถ ์์ถ ํจ๊ณผ (Compression Effect)์ ์๊ธฐ์ฅ ์ ์ง
- ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ์คํ๋ก๋ง์ ๋ด๋ถ ํ๋ผ์ค๋ง ์๋ ฅ์ด ๋์์ ธ, ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ ๊ฐํ๊ฒ ์ ์ง๋ ์ ์์
- ํนํ, ์๊ธฐ์ ํฌํ(Magnetic Confinement) ํจ๊ณผ๊ฐ ์ฆ๊ฐํ์ฌ ๋ด๋ถ ์๊ธฐ๋ ฅ์ด ๊ฐํ๊ฒ ๋จ์ ์๊ฒ ๋จ
- ๋ฐ๋๊ฐ ์ฆ๊ฐํ๋ฉด ๋ด๋ถ ์๋ ฅ์ด ๋์์ง๊ณ , ์๊ธฐ์ฅ์ด ๊ฐํ๊ฒ ์ ์ง๋จ
๐ ์ฆ, ๋ฐ๋๊ฐ ๋์์๋ก ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด ์ค์ด๋ค๊ณ , ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ ๊ฐํ๊ฒ ์ ์ง๋๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์ธ๋ค.
๐ 3.4 $B_z$ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ๋ ๋ถ์ (Impact on $B_z$ Prediction at 1AU)
์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด ์ฌํ ์๋ก $B_z$ ์์ธก์ด ์ด๋ ค์์ง๋ ๊ฒฝํฅ์ด ๋ฐ๊ฒฌ๋จ.
๐น 3.4.1 ํ์ ์ด ์ฌํ ๊ฒฝ์ฐ (LD ์คํ๋ก๋ง)
- ์๊ธฐ ์ถ์ด ํฌ๊ฒ ๊ธฐ์ธ์ด์ง๋ฉฐ, ์ด๊ธฐ $B_z$ ์์ธก ๊ฐ๊ณผ 1AU์์ ์ธก์ ๋ ๊ฐ์ด ํฌ๊ฒ ์ฐจ์ด ๋จ
- $B_z$ ์์ธก์ ์ค์ฐจ๊ฐ ์ฆ๊ฐํ์ฌ, ์๊ธฐ ํญํ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ๋๊ฐ ๋ฎ์์ง ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ์์
๐น 3.4.2 ํ์ ์ด ์ ์ ๊ฒฝ์ฐ (HD ์คํ๋ก๋ง)
- ์๊ธฐ ์ถ์ด ์์ ์ ์ผ๋ก ์ ์ง๋๋ฉด์, ์ด๊ธฐ $B_z$ ๊ฐ๊ณผ 1AU์์ ์ธก์ ๋ ๊ฐ์ด ๋ ์ผ์น
- $B_z$ ์์ธก ์ ๋ขฐ๋๊ฐ ์ฆ๊ฐํ๋ฉฐ, ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก์ ์ ํ์ฑ์ด ํฅ์๋จ
๐ ์ฆ, ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด ์ ์์๋ก $B_z$ ์์ธก์ ๋ถํ์ค์ฑ์ด ์ค์ด๋ค๊ณ , ๋ ์ ํํ ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก์ด ๊ฐ๋ฅํด์ง๋ค.
๐ 4. Spheromak ํ์ ๊ณผ $B_z$ ์์ธก - ๊ฒฐ๋ก ๋ฐ ์ฐ๊ตฌ์ ํจ์
์ด๋ฒ ์น์ ์์๋ ๋ ผ๋ฌธ์ ๊ฒฐ๋ก ์ ์์ฝํ๊ณ , ์ฐ๊ตฌ์ ์๋ฏธ์ ํฅํ ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉํฅ์ ๋ถ์ํฉ๋๋ค.
์คํ๋ก๋ง(Spheromak)์ ํ์ ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ์ ๋์ ์ผ๋ก ํ๊ฐํ ์ด๋ฒ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์(space weather) ์์ธก ๋ชจ๋ธ ๊ฐ์ ์ ์ค์ํ ์์ฌ์ ์ ์ ๊ณตํฉ๋๋ค.
๐ 4.1 ์ฐ๊ตฌ์ ์ฃผ์ ๊ฒฐ๋ก (Key Findings)
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ 2013๋
4์ 11์ผ ๋ฐ์ํ CME ์ฌ๊ฑด์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก, ์คํ๋ก๋ง(Spheromak) ๋ชจ๋ธ์ ์ฌ์ฉํ ์ ์ญ MHD ์๋ฎฌ๋ ์ด์
์ ์ํํ์์ต๋๋ค.
์ด๋ฅผ ํตํด, ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ์ ๋์ ์ผ๋ก ๋ถ์ํ์์ต๋๋ค.
๐น 4.1.1 ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ
- ์คํ๋ก๋ง์ ํ์์์ ๋ฉ์ด์ง๋ฉด์ ํ์ ํ๋ฉฐ, ์ด ํ์ ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ถํ์ค์ฑ์ ์ฆ๊ฐ์ํด
- ํนํ, 0.3AU ์ด์ ์์ ํ์ ์ด ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ๋ฐ์ํ๋ฉฐ, ์ดํ ํ์ ์๋๊ฐ ๊ฐ์
- 1AU์์์ $B_z$ ์์ธก ์ค์ฐจ๊ฐ ์ฆ๊ฐํ ์ ์์
๐น 4.1.2 ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ์คํ๋ก๋ง(HD)์ผ์๋ก ํ์ ์ด ์ค์ด๋ ๋ค
- ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ์คํ๋ก๋ง์ ๊ด์ฑ ๋ชจ๋ฉํธ(moment of inertia, $I$)๊ฐ ์ฆ๊ฐํ์ฌ ํ์ ์ด ์ ๊ฒ ๋ฐ์
- ๋ฐ๋๊ฐ ๋ฎ์ ์คํ๋ก๋ง(LD)์ ์ฝ 90$^\circ$ ํ์ , ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ๊ฒฝ์ฐ(HD)๋ ์ฝ 20$^\circ$ ํ์ ์ ๊ทธ์นจ
- ์ฆ, ๋ฐ๋๋ฅผ ๋์ด๋ฉด $B_z$ ์์ธก ์ ๋ขฐ๋๋ฅผ ์ฆ๊ฐ์ํฌ ์ ์์
๐น 4.1.3 ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ๊ฒฝ์ฐ ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ ๊ฐํ๊ฒ ์ ์ง๋๋ค
- ์์๊ณผ ๋ฌ๋ฆฌ, ๋ฐ๋๊ฐ ๋์ ์คํ๋ก๋ง์ 1AU์์ ์๊ธฐ์ฅ์ด ๊ฐ์ํ์ง ์๊ณ ์ ์ง๋จ
- ์ด๋ ๋ด๋ถ ์์ถ ํจ๊ณผ(compression effect) ๋๋ฌธ์ผ๋ก ์ถ์ ๋จ
- ์๊ธฐ์ฅ์ด ๊ฐํ๊ฒ ์ ์ง๋๋ฉด, ์ง๊ตฌ์์ ์ธก์ ๋๋ ์๊ธฐ์ฅ๊ณผ ์์ธก๋ ์๊ธฐ์ฅ ๊ฐ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ์ค์ผ ์ ์์
๐ ์ฆ, ๋ฐ๋๋ฅผ ๋์ด๋ฉด ์คํ๋ก๋ง์ ํ์ ์ด ์ค์ด๋ค๊ณ , ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ ์์ ์ ์ผ๋ก ์ ์ง๋๋ฉด์ $B_z$ ์์ธก ์ ๋ขฐ๋๊ฐ ์ฆ๊ฐํ๋ค.
๐ 4.2 ์ฐ๊ตฌ์ ํจ์ (Implications for Space Weather Forecasting)
์ด๋ฒ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก ๋ชจ๋ธ์ ๊ฐ์ ํ๊ธฐ ์ํ ์ค์ํ ์ ๋ณด๋ฅผ ์ ๊ณตํฉ๋๋ค.
๐น 4.2.1 ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ๋ชจ๋ธ์์ ์คํ๋ก๋ง ํ์ ์ ๊ณ ๋ คํด์ผ ํจ
- ๊ธฐ์กด MHD ๋ชจ๋ธ์์๋ ์คํ๋ก๋ง ํ์ ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ์ถฉ๋ถํ ๋ฐ์ํ์ง ์์
- ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ์คํ๋ก๋ง ํ์ ์ ์ ๋์ ์ผ๋ก ๋ถ์ํ๊ณ , ๋ฐ๋ ์กฐ์ ์ด ์์ธก ์ ํ๋๋ฅผ ๊ฐ์ ํ ์ ์์์ ๋ณด์
๐น 4.2.2 ๋ฐ๋ ์กฐ์ ์ ํตํ CME ๋ชจ๋ธ๋ง ๊ฐ์ ๊ฐ๋ฅ์ฑ
- ํ์ฌ์ CME ๋ชจ๋ธ์์๋ ์ผ์ ํ ๋ฐ๋ ๊ฐ์ ์ฌ์ฉํ์ง๋ง,
์ค์ CME ๋ฐ๋๋ ๋ณํํ ์ ์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ $B_z$ ์์ธก์ ์ํฅ์ ์ค ์ ์์ - CME ๋ฐ๋๋ฅผ ๋ชจ๋ธ๋งํ ๋, ์ด๊ธฐ ๋ฐ๋๋ฅผ ์ฆ๊ฐ์ํค๋ฉด $B_z$ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ๋๋ฅผ ํฅ์์ํฌ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ์์
๐ ์ฆ, ์คํ๋ก๋ง์ ๋ฐ๋๋ฅผ ์กฐ์ ํ๋ ๊ฒ์ ์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก์ ๋์ฑ ์ ๋ฐํ๊ฒ ๋ง๋๋ ์ค์ํ ์์๊ฐ ๋ ์ ์๋ค.
๐ 4.3 ํฅํ ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉํฅ (Future Research Directions)
์ด๋ฒ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก, ํฅํ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ ๋ฐฉํฅ์ผ๋ก ํ์ฅ๋ ์ ์์ต๋๋ค.
๐น 4.3.1 ํ๋ญ์ค ๋กํ(Flux Rope) ๋ชจ๋ธ๊ณผ ๋น๊ต ์ฐ๊ตฌ
- ์ด๋ฒ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์คํ๋ก๋ง ๋ชจ๋ธ์ ์ฌ์ฉํ์์ง๋ง, ์ค์ CME๋ ํ๋ญ์ค ๋กํ(Flux Rope) ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ๊ฐ์ง ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ํผ
- ํ๋ญ์ค ๋กํ ๋ชจ๋ธ๊ณผ ์คํ๋ก๋ง ๋ชจ๋ธ์ ๋น๊ตํ์ฌ, ์ด๋ค ๋ชจ๋ธ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ ์ ํฉํ์ง ์ฐ๊ตฌ ํ์
๐น 4.3.2 ๋ค์ํ CME ์ฌ๋ก์์ ์คํ ์ํ
- ์ด๋ฒ ์ฐ๊ตฌ๋ 2013๋ 4์ 11์ผ CME ์ฌ๊ฑด๋ง ๋ถ์ํ์์
- ๋ค๋ฅธ CME ์ฌ๋ก์์๋ ๋์ผํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ ๋์ค๋์ง ์ถ๊ฐ ์ฐ๊ตฌ ํ์
๐น 4.3.3 ํ์ํ(Background Solar Wind) ๋ณํ๋ฅผ ๊ณ ๋ คํ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
- ์ด๋ฒ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๊ท ์ผํ ํ์ํ์ ๊ฐ์ ํ์์ง๋ง, ์ค์ ํ์ํ์ ์ง์ญ์ ๋ฐ๋ผ ์๋์ ๋ฐ๋๊ฐ ๋ค๋ฅด๊ฒ ๋ณํจ
- ํ์ํ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋ฐ์ํ ๋ชจ๋ธ์ ๊ฐ๋ฐํ์ฌ, $B_z$ ์์ธก์ ์ ๋ขฐ๋๋ฅผ ๋์ฑ ํฅ์์ํฌ ํ์๊ฐ ์์
๐ ์ฆ, ํ๋ญ์ค ๋กํ ๋ชจ๋ธ, ๋ค์ํ CME ์ฌ๋ก ์ฐ๊ตฌ, ํ์ํ ๋ณํ ๊ณ ๋ ค๊ฐ ํฅํ ์ฐ๊ตฌ์์ ์ค์ํ ๊ณผ์ ๊ฐ ๋ ๊ฒ์ด๋ค.
๐ 4.4 ์ฐ๊ตฌ ์์ฝ ๋ฐ ๊ฒฐ๋ก (Summary & Conclusion)
์ฐ๊ตฌ ์ง๋ฌธ | ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ |
---|---|
์คํ๋ก๋ง์ ์ด๋ป๊ฒ ํ์ ํ๋๊ฐ? | ํ์์์ ๋ฉ์ด์ง์๋ก ์๊ณ ๋ฐฉํฅ์ผ๋ก ์ฝ 90$^\circ$ ํ์ |
๋ฐ๋ ์ฆ๊ฐ๊ฐ ํ์ ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ? | ๋ฐ๋๊ฐ ๋์์๋ก ํ์ ์ด ์ค์ด๋ค๊ณ , ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ ์์ ์ ์ผ๋ก ์ ์ง๋จ |
$B_z$ ์์ธก์ ๋ํ ์ํฅ? | ํ์ ์ด ์ฌํ ์๋ก $B_z$ ์์ธก์ด ์ด๋ ค์์ง, ๋ฐ๋ ์ฆ๊ฐ๋ก ์์ธก ์ ๋ขฐ๋ ๊ฐ์ ๊ฐ๋ฅ |
๐ฏ ์ต์ข ๊ฒฐ๋ก
โ
์คํ๋ก๋ง ํ์ ์ด $B_z$ ์์ธก์ ๋ถํ์ค์ฑ์ ์ฆ๊ฐ์ํด
โ
๋ฐ๋๋ฅผ ๋์ด๋ฉด ํ์ ์ด ์ค์ด๋ค๊ณ , ์๊ธฐ์ฅ์ด ๋ ์์ ์ ์ผ๋ก ์ ์ง๋จ
โ
์ฐ์ฃผ ๊ธฐ์ ์์ธก ๋ชจ๋ธ์์ ์คํ๋ก๋ง ๋ฐ๋ ์กฐ์ ์ด ์ค์ํ ์์๊ฐ ๋ ์ ์์